ĐỘC ĐÁO LỄ RƯỚC KIỆU TRONG LỄ HỘI LÀNG HÀ TRÌ


Lễ hội đón Thành hoàng làng ở Hà Trì, Hà Đông (Hà Nội) đã có hàng trăm năm nay. Người dân nơi đây truyền miệng rằng khi rước kiệu không đi theo ý người khênh, mà như có một sức mạnh nào đó điều khiển, lúc nặng lúc nhẹ, lúc như kiệu quay đi tứ tung và nhấc bổng mọi người lên... không thể lý giải nổi. Những giải đáp của các nhà khoa học trong bài viết này sẽ giúp bạn đọc có cái nhìn khách quan về hiện tượng này.
 
Cứ rước cụ về là kiệu quay

Lễ hội truyền thống làng Hà Trì được tổ chức từ 3 - 5 năm một lần (14, 15 và 16 tháng Giêng). Tại cụm di tích lịch sử (đình, chùa, miếu) của làng Hà Trì, đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch) xếp hạng năm 1993.

 
Người dân nơi đây chú ý nhiều nhất vào 2 buổi lễ này, bởi họ cho rằng thành hoàng làng linh thiêng, ứng nghiệm.

Người dân nơi đây chú ý nhiều nhất vào 2 buổi lễ này, bởi họ cho rằng thành hoàng làng linh thiêng, ứng nghiệm.



Theo sử sách ghi lại Đô Hồ đại vương đã có nhiều công trạng trong việc đánh giặc giữ nước từ thời Trần Dụ Tông, Giản Định, đặc biệt phò tá Lê Lợi đánh tan quân Minh xâm lược đưa đất nước vào kỷ nguyên mới.

"Hiện tượng thăng hoa cao độ của con người"

Đó là khẳng định của GS.TS Nguyễn Văn Trị, Viện Vật lý Kỹ thuật, Đại học Bách khoa Hà Nội. Theo GS.TS Trị, hiện tượng kiệu quay có thể được thực hiện nhờ Định luật bảo toàn mômen động lực, trong đó 8 người khênh đều thống nhất với nhau. Đây là trạng thái thăng hoa cao độ của con người, gần giống như hình ảnh những người đứng trên không trung. Nhờ sự cân bằng của chiếc gậy nên họ có thể biểu diễn nhiều động tác trên không trung, cả mấy tiếng đồng hồ mà không sợ rơi lơ lửng...

 
Chính vì vậy, ông đã được vua phong tất cả là 43 đạo sắc phong, hiện vẫn được lưu giữ tại Viện Hán Nôm. Từ đó đến nay, người dân nơi đây tôn vinh cụ là vị thánh sống của làng.

Theo quy định của người dân làng Hà Trì, ngay từ sáng sớm ngày 14 tháng Giêng, bắt đầu làm lễ đến miếu rước cụ về đình làng và chiều 17 đưa cụ từ đình làng về miếu.

Người dân nơi đây chú ý nhiều nhất vào 2 buổi lễ này, bởi họ cho rằng thành hoàng làng linh thiêng, ứng nghiệm. Kiệu không đi theo hướng người khênh mà như có một sức mạnh siêu nhiên nào đó điều khiển, lúc nặng lúc nhẹ, lúc như kiệu quay đi tứ tung nhưng không vào bất kỳ ai.

Anh Trần Văn Thông (giáo viên trường THPT Nguyễn Huệ) là người trực tiếp khênh kiệu trong lễ hội năm nay. Anh Thông kể: Ban đầu khi kiệu mới ra khỏi miếu thì rất nặng, khi về tới cổng làng thì cứ chạy vù vù, mọi người trong làng phải "cản cụ lại để giảm tốc độ".

Lúc đưa cụ về miếu, kiệu vừa ra khỏi cổng làng đã ghì lại, rồi nhấc bổng 8 người chúng tôi lên, kiệu cứ quay vòng tròn... Hồi nhỏ đi xem tôi không tin là có thật, nhưng khi trực tiếp khênh kiệu tôi mới thực sự bất ngờ.
 



 
Mỗi lần đón đưa cụ về kiệu đều quay tít, thậm chí những người đứng khênh kiệu như bay trên không trung.

Mỗi lần đón đưa cụ về kiệu đều quay tít, thậm chí những người đứng khênh kiệu như bay trên không trung.



Ông Nguyễn Quý Thường, điều hành buổi lễ rước và đưa cụ về miếu cho biết: Chúng tôi là người dân sinh ra và lớn lên trên mảnh đất này nhưng cũng không giải thích được. Mỗi lần đón đưa cụ về kiệu đều quay tít, thậm chí những người đứng khênh kiệu như bay trên không trung. Chỉ đặt tựa kiệu vào vai nhưng kiệu vẫn giữ nguyên như có lực hút, thế mà kiệu vẫn không lao vào ai... Buổi lễ đưa cụ về miếu vì thế dù có đoạn đường nhưng phải mất nửa ngày.

Hiện tượng vật lý hay tâm linh?
Cụ Nguyễn Văn Bạch (96 tuổi) nhớ lại, hiện tượng kiệu quay đã có hàng chục năm nay. Khi về đình làng kiệu như đi nhanh hơn. Khi đi về phía miếu, kiệu cứ đứng yên và quay lại như  không muốn đi...

Theo ông Nguyễn Phúc Giác Hải, chủ nhiệm bộ môn thông tin và dự báo, Trung tâm phát triển tiềm năng con người thì trong lễ hội tất cả những người khênh kiệu có tấm lòng kính trọng đối với vị thần, đức tin họ cao, nên tâm trạng của họ có trạng thái vô thức.

Trạng thái đó những người lên đồng thường hay gặp phải, lúc đó tiềm năng của con người được phát huy và họ có sức mạnh mà người bình thường không thể có được.
 



 
Khênh kiệu bát cống phải là những trai làng khoẻ mạnh nhất, có vị thế trong xã hội.

Khênh kiệu bát cống phải là những trai làng khoẻ mạnh nhất, có vị thế trong xã hội.




Trong 8 người khênh kiệu thì mỗi người có độ vô thức khác nhau, lực của họ không kiểm soát được, có người có sức mạnh đẩy kiệu lên, người khác cảm thấy nhẹ. Khi rơi vào trạng thái vô thức và bán vô thức thì hành động không theo lý trí của con người.

Có thể do mọi người khênh kiệu không hướng vào một lực, không định được hướng đi nên đã quay và đi lảo đảo, lúc thì quay thế này, lúc thì quay thế kia và không cân bằng lực giữa mọi người với nhau.

Ông Hải phỏng đoán, cũng không thể loại trừ những người khênh kiệu đã bị điều khiển bằng lực lượng siêu nhiên.

Tuy nhiên, tất cả vẫn chỉ là bí ẩn.
 
Đây là hiện tượng văn hóa đã ăn sâu trong đời sống nhân dân, nó chịu ảnh hưởng của chủ quan và khách quan và là cơ sở để thu hút sự quan tâm của mọi người đến lễ hội. Khi kiệu quay, thể hiện niềm tin của dân chúng đối với đối tượng thần thánh mà người dân thờ cúng.
TS Dương Văn Sáu (Trưởng khoa Văn hóa Du lịch, trường Đại học Văn Hóa Hà Nội)
 
Hiện tượng này có nét riêng biệt, tạo thành bản sắc riêng biệt của các địa phương. Xuất phát từ niềm tin, khi đặt vào khung cảnh, thời gian không gian tưng bừng của buổi lễ hội, sự ngưỡng mộ của dân chúng về vị thánh của mình thì sự bùng phát khả năng kỳ diệu có thể xảy ra.

Theo: Đức Lợi, Báo Khoa học Đời Sống Online
Cũ hơn
SỰ TÍCH BIA BÀ - LA KHÊ
Sự tích Bia Bà - La Khê Bia Bà là tấm bia ghi về sự tích Bà đệ nhị cung phi triều Mạc Thái Tông (1530- 1540).     Bà sinh ngày mồng 2 tháng 3 năm 1511 tại làng La Ninh huyện Từ Liêm trấn Sơn Tây, nay là phường La Khê

Chùa Diên Khánh - La Khê
LỄ HỘI LÀNG LA CẢ - NÉT VĂN HÓA ĐỘC ĐÁO XỨ ĐOÀI
Lễ hội làng La Cả - nét văn hóa độc đáo xứ Đoài Bơi Đăm, rước Giá, hội Thày Vui thì vui vậy, chẳng tày Giã La Câu ca ấy đã có từ nghìn xưa, đúc kết nét riêng độc đáo của những hội tiêu biểu nhất đất xứ Đoài, trong đó hội làng La Cả (Giã La) được coi

Nghĩa địa Đào độc nhất ở La Cả
LÀNG DỆT CỔ LA CẢ
Làng dệt cổ La Cả La Cả là tên một làng cổ bao gồm hai làng nhỏ là La Nội và Ỷ La. Trải qua quá trình lịch sử và những ràng buộc phong kiến, La Nội và Ỷ La có khi gọi là hai xã, nhưng cũng có khi là hai thôn.   Sách

Nghĩa địa Đào độc nhất ở La Cả
LÀNG RÈN ĐA SỸ
Làng rèn Đa Sỹ Làng rèn Đa Sỹ, xưa gọi là Kẻ Sẽ là một ngôi làng Việt cổ, nổi tiếng với nghề rèn. Hội làng Đa Sỹ được tổ chức từ ngày 12 đến ngày 15 tháng Giêng Âm lịch với rất nhiều nghi thức cổ truyền như Tế lễ, dâng

Chuyện về dòng nước huyền diệu và làng tiến sĩ
QUÊ LỤA VẠN PHÚC
Quê lụa Vạn phúc Tỉnh Hà Đông, từ cái thuở bảy làng La, ba làng Mỗ xưa kia đã làm nghề dệt lụa, cho nên có người gọi đây là quê lụa. Lụa Hà Đông nổi tiếng nhất vẫn là lụa Vạn Phúc. Người ta gọi lụa Hà Đông chính là lụa

Làng lụa Vạn Phúc: Làng nghề dệt lụa tơ tằm lâu đời nhất Việt nam
Xem thêm